, the greatest formula 1 driver ever, will have quit us. But, today he is still in the mind of a lot of people. 8O Today, we had once again proof of that in the Tijd.
Who are the Senna-fans at Luchtzak ?
Senna, the greatest.
Brazilië vaart wel bij erfenis van Ayrton Senna
(tijd) - 'Rijke mensen kunnen niet blijven leven op een eiland in een zee van armoede.' Woorden van Ayrton Senna, begenadigde Formule 1-kampioen, enkele maanden voor zijn dood. Senna liet het niet bij woorden alleen. Via de Senna Foundation en het Senna Institute probeerde de ruikeluiszoon zijn steentje bij te dragen tot een betere wereld. Zijn zus Viviane zet nu zijn werk voort, dankzij de steeds grotere opbrengsten van alles wat de naam Senna draagt. Het Braziliaanse godenkind zorgt op die manier postuum voor het welzijn van miljoenen straatkinderen.
Op 1 mei is het precies tien jaar geleden dat miljoenen televisiekijkers getuige waren van het grootste drama uit de geschiedenis van de Formule 1. Tijdens een van de beginrondes van de Grote Prijs van San Marino op het circuit van Imola ging de regerende wereldkampioen Ayrton Senna met zijn nieuwe Renault van het Williams-team uit de Tamburello-bocht. Hij knalde tegen 220 kilometer per uur tegen een betonnen muur, 1,8 seconde later stond zijn wagen stil.
Een losgekomen deel van de stuurstang doorboorde het vizier van zijn helm, de Braziliaan had geen schijn van kans op overleven. Senna, bij leven al een legende wegens zijn virtuoze en onorthodoxe rijstijl die hem drie wereldtitels opleverde, kreeg door het tragische ongeval mythische proporties aangemeten. Net als James Dean, Jim Morrison, Elvis Presley, John Lennon, of later nog, Lady Diana.
'Nada pode me separar do amor de deus', staat op een bescheiden bronzen plaat op zijn grafzerk in zijn geboortestad São Paulo. 'Niets kan me scheiden van de liefde van God.' Nu zijn tiende sterfdag wordt herdacht, staat het graf vol met bloemen. Van heinde en verre komen bezoekers naar zijn laatste rustplaats, en naar het Braziliaanse racecircuit van Interlagos, waar hij ooit miraculeus zegevierde ondanks een haperende versnellingsbak, waardoor hij de laatste rondes moest afleggen in zesde versnelling.
'Heel veel Brazilianen hebben nog steeds een intense band met Senna. Voor hen is hij een bijna religieuze figuur geworden', luidt de stelling van de Braziliaanse auteur en socioloog Daniël Lins in zijn boek 'Ayrton Senna, a Imolação de um Deus Vivo', of De Opoffering van een Levende God. 'Voor heel wat Brazilianen is Senna een godenkind.'
Die goddelijke status is sinds zijn plotse dood op 34-jarige leeftijd alleen maar gegroeid. Senna is niet alleen populairder dan ooit, de merchandising van het merk Senna heeft nog nooit zoveel geld opgeleverd als nu. En omdat die centen voor een deel ten goede komen aan het Senna Institute, een liefdadigheidsinstelling die Braziliaanse straatkinderen een kans wil geven in het leven, is een nieuwe generatie Senna-aanhangers opgestaan. Zij die hem niet kennen van het racecircuit, maar van zijn postuum sociaal werk.
Als kind van rijke ouders was Ayrton Senna altijd al begaan met het lot van de minderbedeelden. In zijn geboortestad São Paulo werd hij dagelijks geconfronteerd met armoede. Toen hij zijn eerste successen kende als Formule 1-rijder, riep hij het stripfiguurtje Senninha of 'kleine Senna' in het leven. De strip over de jonge racer moest de kinderen uit de favella's aanzetten tot het leren lezen en schrijven. De opbrengst ging naar nieuwe initiatieven ten voordele van de straatkinderen.
'Rijke mensen kunnen niet blijven leven op een eiland in een zee van armoede. We ademen allemaal dezelfde lucht in. We zouden iedereen een kans moeten geven op onderwijs, voedsel en medische zorgen', zei Senna ooit in een zeldzaam gesprek over zijn donaties voor het goede doel.
McLaren
Ayrton Senna verdiende bij leven hopen geld. In 1993 tekende hij als eerste rijder een contract bij McLaren dat hem 1 miljoen dollar per race opleverde. Hij verdiende toen ruim 20 miljoen dollar per jaar.
Minder bekend is dat hij ook veel weggaf. 'Af en toe belde hij me op in het holst van de nacht', vertelde zijn manager Julian Jakobi pas onlangs aan de Britse pers. 'Dan had hij weer de een of andere ramp gezien op tv en wou hij geld schenken. Maar niemand mocht weten dat het van hem kwam. Dus deden we dat via een tussenpersoon. Ondertussen belde hij met hetzelfde verhaal naar zijn neef in Brazilië zonder dat we iets van elkaar afwisten. Pas na zijn dood, toen we de rekeningen vergeleken, hebben we gezien hoeveel hij doneerde. Hij gaf echt ongelooflijk veel weg.'
Amper enkele maanden voor zijn tragische dood besprak Senna met zijn zus Viviane zijn plannen om een Stichting op het getouw te zetten. Viviane Senna zag het na 1 mei 1994 haast als haar plicht haar broers droom waar te maken via het Ayrton Senna Institute.
Ducati
Met Senninha als belangrijkste basis voor de inkomsten was het succes van het Instituut al snel verzekerd. Alles wat de naam Senna draagt, verkoopt. T-shirts, miniatuurversies van F1-bolides, vulpennen van Montegrappa, polshorloges van TAG Heuer, fietsen van Cavaro, helmen van Bell en motorfietsen van Ducati, ze gaan als zoete broodjes over de toonbank.
Ducati maakte een gelimiteerde versie van een Senna-motorfiets. De 750 stuks, goed voor 20.000 dollar (16.800 euro) elk, waren in een mum van tijd uitverkocht. Van de geel-blauwe Bell-helm die Senna droeg, worden ieder jaar nog een kleine 200 replica's verkocht tegen 800 dollar (670 euro) per stuk. Speciale versies kosten tot 4.000 dollar (3.360 euro), maar ook daar is vraag naar. Nu de herinnering aan Senna opnieuw levendiger wordt door de herdenkingen van zijn sterfdag, worden maandelijks weer 50 helmen verkocht, tegenover 15 per maand in rustiger periodes. Originele Senna-helmen verwisselen voor 40.000 tot 55.000 dollar (33.600 tot ruim 46.000 euro) van eigenaar. Sotheby's veilde in 1998 een originele Senna-helm voor 37.000 pond (55.000 euro).
De Senna-gekte leidt soms ook tot vreemde uitwassen. Een Japanner bood aan de helmenfabrikant Bell ooit 10 miljoen dollar voor de helm die Ayrton Senna droeg tijdens de crash in Imola. 'Ik heb dat bod uiteraard niet aanvaard en de helm in samenspraak met de familie laten verbranden', zei de Belgische Bell-directrice Martine Cohen een paar dagen geleden nog in Het Laatste Nieuws.
Zwarte markt
Dankzij het nultolerantieregime van onder andere F1-baas Bernie Ecclestone tijdens de raceweekends is er nauwelijks een zwarte markt in Senna-spullen. Van de ruim 350 producten die een licentie hebben op het gebruik van de naam Senna of het bekende S-logo, gaat altijd minstens 5 procent van de verkoopprijs naar het Senna Institute. Van kleinere merchandising, zoals Senninha-brooddozen of stickers, gaat bijna de volledige opbrengst naar het instituut.
Vorig jaar boekte het instituut 2,7 miljoen euro aan inkomsten via Senna Licensing, en nog eens 2,9 miljoen euro dankzij allerlei giften en de jaarlijkse steun van bedrijven als Audi, Ericsson, Microsoft, Nokia en Banco do Brasil. Een kleine rekensom leert de vertegenwoordigers dat er jaarlijks voor ongeveer 110 miljoen euro aan Senna-producten wordt verkocht, een markt die nog ieder jaar toeneemt.
Zeker nu kent de Senna-markt een enorme opstoot. Er is de rond de wereld reizende tentoonstelling 'Ayrton Senna No Limits', er lopen een paar internetcampagnes, er komt een Senna-boek van de Japanse fotograaf Norio Koike, er was een Senna-benefietconcert in São Paulo met ruim 25.000 bezoekers en er komen nog andere benefietgala's, en sinds deze week ligt een Senna dvd-box in de winkel met enkele van de belangrijkste documentaires die ooit over de Braziliaan zijn gedraaid en uiteraard een overzicht van zijn spektakelrijke carrière. Telkens gaat een deel van de opbrengsten naar het Senna Institute.
Viviane Senna, voorzitter van het Senna Institute, zou wegens de vele emoties het liefst hebben dat het herdenkingsjaar zo snel mogelijk achter de rug is. Maar tegelijk grijpt ze de gelegenheid aan omdat het een unieke kans is meer sponsors aan te trekken voor de Stichting.
'Ayrton had iets wat de meeste kinderen in Brazilië niet hebben: de kans om iets te presteren', zei Viviane onlangs aan de BBC. 'Maar als je kinderen wel een kans geeft, kunnen ze hun lot veranderen. Dat is wat Ayrton wou bereiken.' En dat is gelukt.
Het Senna Institute spendeerde de afgelopen negen jaar bijna 115 miljoen Braziliaanse real of meer dan 70 miljoen euro aan allerhande liefdadigheidsprojecten. Bijna vier miljoen kansarme straatkinderen uit de Braziliaanse sloppenwijken kwamen in contact met de Senna Foundation en konden op die manier ontsnappen aan de armoedespiraal.
Uiteraard wordt ook Viviane Senna geconfronteerd met kapers op de kust. Zo verschijnen er dit jaar nog twee niet-officiële boeken over Senna. 'Daar hebben we absoluut geen controle over', aldus Viviane. 'Er zijn nu eenmaal mensen die geld proberen te verdienen aan iedere tragedie. Net zoals er mensen zijn die de tragedie van Ayrton proberen te transformeren in iets positiefs.'
Zoals gebeurde op de ietwat elitaire Universiteit van São Paulo. Als hij in Brazilië was, ging Senna er dagelijks rondjes lopen op de atletiekpiste. Na zijn dood besliste de rector de piste open te stellen voor iedereen. Het krioelt er nu dagelijks van de sportende kinderen. Sommigen waren nog niet eens geboren toen Senna het leven liet, maar ze kennen hem allemaal. In São Paulo leeft Ayrton Senna voor eeuwig verder. Zoals het past voor een godenkind
